Aranya Kanda Sarga 72 – araṇyakāṇḍa dvisaptatitamaḥ sargaḥ
|| sītādhigamōpāyaḥ ||
ēvamuktau tu tau vīrau kabandhēna narēśvarau |
giripradaramāsādya pāvakaṁ visasarjatuḥ || 1 ||
lakṣmaṇastu mahōlkābhirjvalitābhiḥ samantataḥ |
citāmādīpayāmāsa sā prajajvāla sarvataḥ || 2 ||
taccharīraṁ kabandhasya ghr̥tapiṇḍōpamaṁ mahat |
mēdasā pacyamānasya mandaṁ dahati pāvakaḥ || 3 ||
sa vidhūya citāmāśu vidhūmō:’gnirivōtthitaḥ |
arajē vāsasī bibhranmālāṁ divyāṁ mahābalaḥ || 4 ||
tataścitāyā vēgēna bhāsvarō vimalāmbaraḥ |
utpapātāśu saṁhr̥ṣṭaḥ sarvapratyaṅgabhūṣaṇaḥ || 5 ||
vimānē bhāsvarē tiṣṭhan haṁsayuktē yaśaskarē |
prabhayā ca mahātējā diśō daśa virājayan || 6 ||
sō:’ntarikṣagatō rāmaṁ kabandhō vākyamabravīt |
śr̥ṇu rāghava tattvēna yathā sītāmavāpsyasi || 7 ||
rāma ṣaḍyuktayō lōkē yābhiḥ sarvaṁ vimr̥śyatē |
parimr̥ṣṭō daśāntēna daśābhāgēna sēvyatē || 8 ||
daśābhāgagatō hīnastvaṁ hi rāma salakṣmaṇaḥ |
yatkr̥tē vyasanaṁ prāptaṁ tvayā dārapradharṣaṇam || 9 ||
tadavaśyaṁ tvayā kāryaḥ sa suhr̥tsuhr̥dāṁ vara |
akr̥tvā hi na tē siddhimahaṁ paśyāmi cintayan || 10 ||
śrūyatāṁ rāma vakṣyāmi sugrīvō nāma vānaraḥ |
bhrātrā nirastaḥ kruddhēna vālinā śakrasūnunā || 11 ||
r̥śyamūkē girivarē pampāparyantaśōbhitē |
nivasatyātmavān vīraścaturbhiḥ saha vānaraiḥ || 12 ||
vānarēndrō mahāvīryastējōvānamitaprabhaḥ |
satyasandhō vinītaśca dhr̥timān matimān mahān || 13 ||
dakṣaḥ pragalbhō dyutimān mahābalaparākramaḥ |
bhrātrā vivāsitō rāma rājyahētōrmahābalaḥ || 14 ||
sa tē sahāyō mitraṁ ca sītāyāḥ parimārgaṇē |
bhaviṣyati hi tē rāma mā ca śōkē manaḥ kr̥thāḥ || 15 ||
bhavitavyaṁ hi yaccāpi na tacchakyamihānyathā |
kartumikṣvākuśārdūla kālō hi duratikramaḥ || 16 ||
gaccha śīghramitō rāma sugrīvaṁ taṁ mahābalam |
vayasyaṁ taṁ kuru kṣipramitō gatvādya rāghava || 17 ||
adrōhāya samāgamya dīpyamānē vibhāvasau |
sa ca tē nāvamantavyaḥ sugrīvō vānarādhipaḥ || 18 ||
kr̥tajñaḥ kāmarūpī ca sahāyārthī ca vīryavān |
śaktau hyadya yuvāṁ kartuṁ kāryaṁ tasya cikīrṣitam || 19 ||
kr̥tārthō vā:’kr̥tārthō vā kr̥tyaṁ tava kariṣyati |
sa r̥kṣarajasaḥ putraḥ pampāmaṭati śaṅkitaḥ || 20 ||
bhāskarasyaurasaḥ putrō vālinā kr̥takilbiṣaḥ |
sannidhāyāyudhaṁ kṣipramr̥śyamūkālayaṁ kapim || 21 ||
kuru rāghava satyēna vayasyaṁ vanacāriṇam |
sa hi sthānāni sarvāṇi kārtsnyēna kapikuñjaraḥ || 22 ||
naramāṁsāśināṁ lōkē naipuṇyādadhigacchati |
na tasyāviditaṁ lōkē kiñcidasti hi rāghava || 23 ||
yāvatsūryaḥ pratapati sahasrāṁśurarindama |
sa nadīrvipulāñchailān giridurgāṇi kandarān || 24 ||
anvīkṣya vānaraiḥ sārdhaṁ patnīṁ tē:’dhigamiṣyati |
vānarāṁśca mahākāyān prēṣayiṣyati rāghava || 25 ||
diśō vicētuṁ tāṁ sītāṁ tvadviyōgēna śōcatīm |
sa jñāsyati varārōhāṁ nirmalāṁ rāvaṇālayē || 26 ||
sa mēruśr̥ṅgāgragatāmaninditāṁ
praviśya pātālatalē:’pi vāśritām |
plavaṅgamānāṁ pravarastava priyāṁ
nihatya rakṣāṁsi punaḥ pradāsyati || 27 ||
ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīyē ādikāvyē araṇyakāṇḍē dvisaptatitamaḥ sargaḥ || 72 ||
